Tajemnica zawodowa tłumacza przysięgłego – jak dbać o poufność danych klientów?

Data wpisu: 27.12.2025

W dzisiejszym świecie, gdzie wymiana informacji przekracza granice językowe i kulturowe, rola tłumacza jest nieoceniona. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje tłumacz przysięgły (zwany również tłumaczem uwierzytelnionym), którego praca wiąże się z ogromnym zaufaniem i odpowiedzialnością. Z uwagi na charakter dokumentów, które powierza się temu specjaliście – często zawierających wrażliwe dane osobowe, tajemnice przedsiębiorstw czy szczegółowe informacje prawne – kwestia poufności staje się absolutnym priorytetem. To właśnie zasady poufności w tłumaczeniach przysięgłych stanowią o wiarygodności i bezpieczeństwie całego procesu przekładu, budując trwałe relacje oparte na dyskrecji i profesjonalizmie. Klienci, korzystający z usług tłumacza przysięgłego, muszą mieć pewność, że powierzone mu informacje są ściśle chronione przed nieuprawnionym ujawnieniem.

Istota tajemnicy zawodowej tłumacza przysięgłego

Zawód tłumacza przysięgłego (czy, jak poprawniej wskazuje polskie prawo, „tłumacza, który jest przysięgły”) jest z natury profesją zaufania publicznego. Osoba wykonująca ten zawód składa ślubowanie, które jest warunkiem uzyskania prawa do wykonywania zawodu tłumacza. W jego treści tłumacz przysięgły zobowiązany jest do sumiennego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań, dochowując tajemnicy prawnie chronionej oraz kierując się w swoim postępowaniu uczciwością i etyką zawodową.

Podstawą prawną obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej przez tłumacza przysięgłego jest ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego z 2004 roku. Art. 14 ust. 1 tej ustawy jasno wskazuje, że tłumacz przysięgły jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi zapoznał się w związku z tłumaczeniem (co obejmuje nie tylko sam przekład, ale wszelkie informacje uzyskane na etapie wyceny czy konsultacji). Ochrona obejmuje informacje zawarte w dokumentach, ale także wszelkie dane towarzyszące zleceniu. Kodeks Zawodowy Tłumacza Przysięgłego Polskiego Towarzystwa Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych (TEPIS), choć nie jest aktem normatywnym, precyzuje ten obowiązek, obejmując nim tajemnice postępowania, negocjacji, korespondencji oraz zakaz wykorzystywania poufnych informacji do własnych korzyści.

Praktyczne aspekty zachowania poufności w biurze tłumaczeń

Zachowanie poufności informacji nie jest jedynie kwestią etyki, ale także szeregu konkretnych działań i procedur, które każdy profesjonalny tłumacz lub biuro tłumaczeń powinno przestrzegać. W codziennej pracy tłumacza, szczególnie w biurze tłumaczeń, niezbędne jest stosowanie środków zapewniających ochronę powierzonych danych, m.in.:

• szyfrowanie plików – dokumenty przesyłane drogą elektroniczną (lub przechowywane na dyskach) powinny być odpowiednio szyfrowane, aby uniemożliwić dostęp osobom nieuprawnionym,
• ograniczony dostęp – dostęp do poufnych informacji powinien być ściśle ograniczony wyłącznie do osób bezpośrednio zaangażowanych w proces tłumaczenia dokumentów,
• bezpieczne usuwanie danych – po zakończeniu usługi i upływie niezbędnego okresu przechowywania (zgodnego z przepisami) wszelkie materiały zawierające dane poufne powinny być bezpiecznie i trwale usuwane lub niszczone,
• umowy o zachowaniu poufności (NDA) – chociaż tłumacz przysięgły jest prawnie zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej, klienci (zwłaszcza w przypadku wrażliwych danych biznesowych) często proszą o podpisanie dodatkowej umowy o zachowaniu poufności (NDA). Tłumacz nie ma obowiązku jej podpisywania, jeśli uzna ją za zbyt restrykcyjną, ale może to ułatwić dochodzenie odpowiedzialności w przypadku ewentualnego naruszenia tajemnicy. Należy jednak pamiętać, że umowa NDA nie zwalnia tłumacza z obowiązku zachowania tajemnicy ustawowej.

Warto podkreślić, że obowiązek zachowania poufności spoczywa na tłumaczu przysięgłym już od pierwszego kontaktu z klientem, nawet na etapie wyceny, zanim jeszcze dojdzie do faktycznego tłumaczenia.

Kiedy tłumacz przysięgły może ujawnić informacje?

Mimo że tajemnica zawodowa tłumacza przysięgłego jest niezwykle istotna, nie ma ona charakteru absolutnego. Istnieją ściśle określone prawem sytuacje, w których tłumacz przysięgły jest zobowiązany (lub może zostać zwolniony z obowiązku) do ujawnienia informacji.

Zgodnie z przepisami prawa karnego (art. 180 Kodeksu postępowania karnego), tłumacz może zostać zwolniony z tajemnicy zawodowej i wezwany do złożenia zeznań przez sąd lub prokuratora. Ważne jest, aby rozróżnić to od zwykłego pisma z policji, które nie stanowi podstawy do złamania tajemnicy. Zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej następuje zawsze w drodze postanowienia odpowiedniego organu. W postępowaniu cywilnym czy administracyjnym świadek (tłumacz) może odmówić odpowiedzi na pytanie, jeśli wiązałoby się to z pogwałceniem prawnie chronionej tajemnicy.

Istotną różnicę stanowi tutaj również status tłumacza „zwykłego” (nieprzysięgłego). Jak zauważył Rzecznik Praw Obywatelskich, tylko tłumacza przysięgłego chroni prawnie obowiązek zachowania tajemnicy. Tłumacz zwykły, nieposiadający uprawnień przysięgłego, nie jest objęty tą ustawową ochroną, chyba że wiąże go inna, szczególna regulacja prawna lub umowa o zachowaniu poufności. Jest to kluczowa kwestia dla klientów powierzających tłumaczenie poufnych dokumentów.

Konsekwencje naruszenia tajemnicy zawodowej

Naruszenie tajemnicy zawodowej przez tłumacza przysięgłego pociąga za sobą szereg poważnych konsekwencji prawnych i zawodowych. Odpowiedzialność tłumacza przysięgłego w tym zakresie jest wielopłaszczyznowa:

Rodzaj odpowiedzialności	Zakres i konsekwencje
Odpowiedzialność zawodowa	Przewidziana w ustawie o zawodzie tłumacza przysięgłego. Może skutkować karami takimi jak upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie prawa wykonywania zawodu, a w najpoważniejszych przypadkach – pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Odpowiedzialność karna	W przypadku umyślnego ujawnienia lub wykorzystania tajemnicy, tłumacz może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 266 § 1 Kodeksu karnego. Grozi za to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2.
Odpowiedzialność cywilna	Tłumacz może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za szkodę wynikłą z naruszenia zobowiązania (art. 415 Kodeksu cywilnego) lub za naruszenie dóbr osobistych (art. 448 Kodeksu cywilnego), co może skutkować obowiązkiem zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia.

Potencjalne konsekwencje prawne, w połączeniu z utratą renomy i zaufania klientów, stanowią silny mechanizm odstraszający przed naruszeniem zasad etyki zawodowej tłumacza przysięgłego.

Bezpieczeństwo danych u tłumacza przysięgłego – gwarancja dyskrecji i ochrony informacji

Poufność w tłumaczeniach poświadczonych jest fundamentalną zasadą, na której opiera się cały zawód tłumacza przysięgłego. Jest to prawnie chroniony obowiązek zachowania tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi tłumacz zapoznał się w związku z wykonywaniem zawodu. Rozbudowany system przepisów prawnych, ślubowanie oraz wysokie standardy etyki zawodowej zapewniają klientom tłumacza przysięgłego wysoki poziom bezpieczeństwa informacji. Niezależnie od tego, czy powierza się wrażliwe dane medyczne, akta finansowe czy dokumenty prawne, tłumacz przysięgły jest zobowiązany do zachowania tajemnicy, a naruszenie tego obowiązku wiąże się z poważnymi konsekwencjami. Powierzenie dokumentów doświadczonemu tłumaczowi przysięgłemu to gwarancja, że zostaną one potraktowane z najwyższą starannością i dyskrecją.